رابطه مستقیم نرخ ارز با رشد شاخص بورس

رابطه مستقیم نرخ ارز با رشد شاخص بورس

دلار سال های زیادی است که به عنوان ارز شناخته شده در بازارهای جهانی و اقتصاد بین الملل در حال معامله و رد و بدل است. از این جهت حدود ۴۰ سال پیش شاخصی به نام شاخص دلار در آمریکا تعیین شد که ارزش دلار را در مقابل شش ارز جهانی (یورو، ین ژاپن، پوند بریتانیا، دلار کانادا، کرون سوئد و فرانک سوئیس) و معتبر دیگر می سنجد، یکی از مهمترین روش های محاسبه نرخ دلار حقیقی یا ارزش ذاتی دلار، تعدیل نرخ ارز اسمی بر اساس مابه التفاوت تورم داخلی و امریکا است. در این مقاله به رابطه مستقیم نرخ ارز با رشد شاخص بورس می پردازیم.

با گذشت تنها دو ماه بیش از ۱۰۰میلیارد دلار به ارزش بازار سهام افزوده شد. این مهم در حالی رقم خورد که دلار نیز با افزایش نرخ همراه شده است. در این میان بررسی ها حکایت از رابطه مستقیم میان تغییرات نرخ دلار با روند شاخص کل بورس تهران دارد. ضمن آنکه ضریب همبستگی گروه های بورسی نیز نشان می دهد تمام صنایع از صادراتی ها گرفته تا گروه های مصرفی همگرایی مستقیمی با دلار دارند. این رابطه یکسویه، اما علاوه بر تاثیرپذیری مستقیم صنایع از دلار با افزایش انتظارات تورمی نیز ارتباط دارد.

اوایل اردیبهشت ماه بود که ارزش بازار سهام در مجموع بورس و فرابورس از ۲۰۰ میلیارد دلار عبور کرد. فقط دو ماه بعد یعنی ۳ تیرماه شاهد رسیدن این متغیر به سطح ۳۰۰ میلیارد دلاری بودیم. افزایش ۱۰۰ میلیارد دلاری ارزش بازار سهام در این مدت کوتاه در حالی رقم خورد که دلار نیز در این مدت از ۱۶هزار تومان به کانال ۲۰هزار تومان هم وارد شد . آیا همبستگی مثبتی میان دلار و قیمت سهام وجود دارد؟ کدام صنایع بیشترین اثر را از رشد نرخ دلار پذیرا بودند؟

تاثیرات قیمت دلار بر بازار بورس

از این جهت که بازار سهام ایران رابطه تنگاتنگی با قیمت محصولات جهانی دارد و محصولات جهانی با دلار معامله و ارزشگذاری می شوند، تغییرات ارزش ارز پایه برای معامله نیز بر قیمت آن کالا یا محصول تأثیر گذار است. پس می توان گفت که این دو (شاخص دلار و بورس ایران) همبستگی نزدیکی با یکدیگر دارند که این موضوع می تواند به صورت مستقیم و غیرمستقیم ارزش سهام شرکت های بورسی را تحت تاثیر قرار دهد و رابطه مستقیم نرخ ارز با رشد شاخص بورس بدیهی بنظر می رسد.

این مقاله را نیز بخوانید: اصطلاحات رایج بورس

نوسان کدام صنایع وابسته به دلار است؟

در نگاه اول شاید پاسخ به این پرسش ساده باشد. عموما به نظر می رسد سهامی بیشترین تاثیر را از نرخ دلار می پذیرند که یا مواد اولیه خود را از خارج از کشور وارد می کنند یا در زمره صادرکنندگان قرار دارند. در برخی موارد نیز برخی از تولیدات در داخل کشور بر مبنای نرخ دلار قیمت گذاری می شود.

در مجموع بخش عمده ای از شرکت های بورسی با افزایش نرخ ارز، برای افزایش درآمد ها زمینه پیدا می کنند. افزایش نرخ ارز در وهله اول، باعث افزایش درآمد ریالی شرکت های صادراتی می شود. با افزایش نرخ ارز، شرکت های صادراتی می توانند ارز حاصل از فروش خود را با قیمت بالاتری در بازار داخلی به فروش برسانند، در نتیجه درآمد ریالی آن ها افزایش می یابد.

شرکت هایی که به واردات مواد اولیه وابسته هستند در طرف دیگر، با افزایش هزینه های ریالی و بنابراین با کاهش سود مواجه می شوند، اما این شرکت ها با یک مرحله تاخیر یا مستقلا نرخ فروش را افزایش می دهند یا از مراجع ذی صلاح مجوز افزایش نرخ می گیرند. ضمنا افزایش نرخ ارز باعث می شود که کالا های داخلی نسبت به کالا های وارداتی مزیت قیمتی پیدا کنند. به این ترتیب در مجموع رشد نرخ دلار به نفع هر دو گروه صادرات محور و واردات محور تمام می شود.

گروه های بورس

در یک تقسیم بندی کلی شرکت های صادرات محور خود به چند گروه تقسیم می شوند؛ گروه های فلزی، پتروشیمی یا محصولات شیمیایی، فرآورده های نفتی و کانه های فلزی که با توجه به بازار های جهانی فلزات رنگین، شاخه بندی جزئی تری نیز از نوع فعالیت این شرکت ها وجود دارد. سیمانی ها نیز در زمره گروه های ارزآور قرار می گیرند. در دیگر گروه ها نیز تا حدودی شاهد صادرات محصولات تولیدی هستیم، اما با توجه به کم بودن مقادیر حجمی صادرات، وزن چندانی به این صنایع نمی دهیم.

در حال حاضر گروه فرآورده های نفتی با ضریب همبستگی ۹/ ۰ مرتبه، در صدر صنایع صادرات محور قرار می گیرد. این ضریب در گروه فلزات اساسی ۸۱/ ۰ واحد است و معدنی ها همبستگی ۷۸/ ۰ درصدی با دلار دارند. در پتروشیمی ها نیز ضریب همبستگی با دلار به ۷۶/ ۰ می رسد. یک دسته دیگر از شرکت ها، در فهرست بنگاه های ارزبر قرار دارند. شرکت هایی که بر اساس واردات مواد اولیه فعالیت دارند و طبیعتا با افزایش نرخ دلار با صعود هزینه های اولیه مواجه خواهند شد.

اما همانطور که اشاره شد این شرکت ها با یک مرحله تاخیر نرخ تولیدات خود را افزایش می دهند که گاه با توجه به شرایط اقتصادی حاکم بر کشور، این افزایش نرخ بیشتر از افزایش هزینه ها بوده و برآیند مثبتی را بر سود شرکت به جای می گذارد.

نمونه واضح این شرکت ها، شرکت های خودرویی و دارویی ها هستند. به طوری که در بازه زمانی مورد بررسی، گروه خودرو و ساخت قطعات با ضریب همبستگی ۹۶/ ۰ واحدی در صدر دیگر صنایع بورسی قرار گرفته است. این ضریب در گروه مواد و محصولات دارویی نیز به ۹/ ۰ درصد می رسد. گروه های دیگری نیز در زیرمجموعه صنایع ارزبر وجود دارند.

پرواز انتظارات تورمی با افزایش نرخ دلار

نگاهی به ضریب همبستگی صنایع ۳۸گانه بورس با نرخ دلار از ابتدای امسال تاکنون برخی تحلیل ها را بر هم می ریزد. بررسی ها از این ضریب در سال جاری از همبستگی تمامی صنایع بورس با دلار حکایت دارد. هر چند این ضریب برای هر گروه متفاوت است، اما هیچ یک از صنایع بدون ارتباط یا دارای ارتباط منفی با دلار نیستند.

حتی برخی از گروه هایی که شاید نباید وابستگی خاصی به نرخ دلار داشته باشند، از ضریب همبستگی بالاتری نسبت به شاخص کل برخوردارند. دلیل این مهم را می توان در افزایش انتظارات تورمی با رشد نرخ دلار جست وجو کرد.

این روز ها اگر از فعالان اقتصادی و نیز عامه مردم بابت انتظارات تورمی پیش رو سوال شود شاید همگی به تشدید تورم در کوتاه مدت اشاره کنند. شاید عمده ترین اثر نرخ ارز بر تمام صنایع موجود در بازار نیز تشدید انتظارات تورمی باشد که موجب افزایش قیمت اقلام مصرفی غیرمرتبط با نرخ ارز می شود و افزایش تورم را پدید می آورد. در این شرایط صاحبان نقدینگی در صددند به هر طریقی ارزش دارایی خود را حفظ کنند و حتی سود های چند صد درصدی کسب کنند و به اصطلاح از آب گل آلود تورم، ماهی بگیرند.

از این رو رشد نرخ ارز، موج جدیدی از سرمایه های سرگردان را به بدنه بازار سهام تزریق کرده است. شلوغی کارگزاری ها و صف کشیدن مردم برای گرفتن کد بورس حاکی از تداوم ورود نقدینگی تازه به بورس است. از طرفی آمار های منتشرشده درباره صدور کد های جدید نشان دهنده هجوم افراد برای سرمایه گذاری در بورس است. انعکاس این مهم یعنی افزایش انتظارات تورمی را می توان در گروه های مصرفی بازار مشاهده کرد. جایی که ضریب همبستگی گروه هایی همچون محصولات غذایی، خرده فروشی و قندی ها در سطوح بالاتر از ۸/ ۰ قرار گرفته است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *