اصطلاحات رایج بورس

در روزها و هفته‌های اخیر، افراد بسیاری به بازار بورس وارد شدند که اکثر آن‌ها اطلاعات بسیار کمی در مورد اصطلاحات رایج بورس دارند. اگر می‌خواهید بدانید اصطلاحات رایج بورس چیست و مفهوم و کاربرد آن‌ها را فرا بگیرد، بهتر است این مطالب را به دقت مطالعه نمایید. در ادامه به رایج‌ترین و پرکاربردترین اصطلاحات بازار سرمایه می‌پردازیم و هر یک از آن‌ها را شرح می‌دهیم.

سهم چیست؟

یکی از پر استفاده ترین اصطلاحات رایج بورس سهم است.

سهم به زبان ساده همان ورق بهاداری است که با خرید آن می‌توانیم بخشی از مالکیت یک شرکت را در اختیار داشته باشیم و می‌توانیم در رأی گیری مجمع عمومی آن شرکت کنیم. همچنین ما می‌توانیم در سود شرکت سهیم شده و علاوه بر آن، از افزایش ارزش سهم خود بهره‌مند شویم. شرکت‌ها معمولاً برای تأمین هزینه‌های خود، سهام خود را به عموم مردم می‌فروشند.
هر سهم حاصل تقسیم سرمایه شرکت بر یک عدد خاصی است. ارزش اسمی هر سهم طبق قانون ۱۰۰۰ ریال است. البته ارزش اسمی شرکت‌های مختلف با توجه به وضعیت فعالیتی که دارند، ممکن است عددی بیشتر یا کمتر از این مقدار باشد. با استفاده از ارزش اسمی سهم می‌توان تعداد سهام و میزان سرمایه یک شرکت را تعیین کرد. برای مثال، اگر سرمایه یک شرکت در ترازنامه ۱۲۰۰ میلیارد ریال باشد، با تقسیم این عدد بر ۱۰۰۰ ریال، تعداد سهام آن به دست می‌آید که ۱٫۲ میلیارد عدد است.

سود تقسیمی هر سهم یا DPS چیست؟

سود سهامی که به هر سهامدار عادی طی یک دوره زمانی مشخص به ازای هر سهم او پرداخت می‌شود، سود تقسیمی هر سهم گفته می‌شود. سود تقسیمی هر سهم از تقسیم سود تصویب‌شده مجمع برای پرداخت بین سهامداران بر تعداد سهام عادی شرکت به دست می‌آید.
شرکت‌ها، الزاماً همه سود هر سهم را بین سهامداران توزیع نمی‌کنند و ممکن است بخشی از آن را به توسعه شرکت، انجام پروژه‌های جدید، پرداخت بدهی‌ها و مواردی که به رشد شرکت می‌انجامد، اختصاص بدهند. بنابراین، میزان سودی که از هر سهم بین سهامداران توزیع می‌شود، سود تقسیمی هر سهم به اصطلاح (Dividend Per Share) نام دارد. تصمیم‌گیری میزان تقسیم سود، در مجمع عادی سالیانه و با رأی‌گیری از سهامداران انجام می‌شود.

سود هر سهم یا EPS چه مفهومی دارد؟

سود هر سهم (EPS) معادل عبارت انگلیسی Earning Per Share است و سودی است که به هر سهم تعلق می‌گیرد. اگر کل سود را پس از کسر مالیات بر تعداد سهم‌ها تقسیم کنیم، سود هر سهم به دست خواهد آمد. EPS تحقق‌یافته، سودی است که در سال مالی محقق می‌شود و EPS پیش‌بینی شده مقدار سودی است که شرکت برای سال مالی پیش ‌رو پیش‌بینی می‌کند. برای مثال فرض کنید شرکتی توانسته است در پایان یک سال ۱۰۰ میلیون ریال سود کسب کند و تعداد سهام آن شرکت نیز ۱ میلیون سهم است. در نتیجه eps آن شرکت برابر است با: ریال ۱۰۰ = ۱, ۰۰۰, ۰۰۰ / ۱۰۰, ۰۰۰, ۰۰۰
در کتاب تکنیک‌های ساده و کاربردی گفته می‌شود در تحلیل بنیادی خود DPS در واقع بخشی از EPS است. جنس هردوی آن‌ها از سود شرکت است. تفاوت در این است که در بیشتر مواقع با هم برابر نیستند. معمولاً مقدار DPS از eps شرکت کمتر است. چون شرکت‌ها علاقه دارند بخشی از سود را نزد خود نگهدارند. اما گاهی نیز ممکن است به دلایلی DPS از EPS بیشتر شود. مثلاً شرکت علاوه بر سود امسال، از سود انباشته‌ای که از سال گذشته داشته است نیز مقداری را تقسیم کند. این کار باعث می‌شود که مقدار DPS از مقدار EPS بیشتر شود.

قیمت پایانی سهم چیست؟

شاید هنگام دیدن تابلوی معاملات یک سهم، این سؤال در ذهنتان ایجاد شده باشد که قیمت پایانی بورس چیست و چگونه محاسبه می‌شود. قیمت پایانی سهام قیمتی است که معامله سهم در ابتدای روز بعد، بر اساس آن قیمت آغاز می‌شود. قیمت پایانی یک سهم در یک روز، در واقع میانگین قیمت‌هایی است که سهم مورد معامله قرار گرفته است.
اگر حجم معاملات یک روز حداقل برابر با حجم مبنا باشد، میانگین قیمت معاملات به عنوان قیمت پایانی در نظر گرفته می‌شود. اما اگر حجم معاملات کمتر از حجم مبنا باشد، به همان نسبتِ افزایش یا کاهش سهم از قیمت کاسته شده و قیمت پایانی بر آن اساس محاسبه می‌شود. در مورد مفهوم حجم مبنا نیز باید بگوییم حجم مبنا حداقل تعداد سهامی است که باید مورد معامله قرار گیرد تا سهم بتواند تا دامنه نوسان کامل رشد یا افت داشته باشد.
در پایان دقت کنید که قیمت پایانی با قیمت آخرین معامله فرق دارد. زیرا قیمت سهام شرکت‌ها، در صورتی می‌تواند حداکثر افزایش یا کاهش روزانه را تجربه کند که حجم قابل‌توجهی از آن سهم در طول ساعت معاملاتی مورد معامله قرار گیرد.

کد بورسی چیست؟

شما در گام نخست ورود به بورس به یک کد معاملاتی یا کد بورسی نیاز دارید. این کد صرفاً در انحصار یک فرد است که شخص سرمایه‌گذار با این کد شناسایی می‌شود و در سامانه‌های اطلاعاتی شناخته می‌شود. افراد برای دریافت این کد باید به یکی از کارگزاری‌ها مراجعه کرده و روند قانونی آن را طی کنند. گرفتن این کد هزینه‌ای نخواهد داشت. معمولاً کدهای بورسی دارای یک الگوی مشخص است که شامل ۳ حرف ابتدای نام خانوادگی و ۵ رقم است. برای مثال کد بورسی شخصی با نام خانوادگی معینی ممکن است “معی ۱۲۳۴۵” تعیین شود.

تالار بورس چیست؟

بورس اوراق بهادار به منظور داد و ستد سهام شرکت‌های پذیرفته شده در سازمان اوراق بهادار ایجاد شده است و مکانی که این معاملات در آن انجام می‌شود تالار بورس نامیده می‌شود. این تالار دارای دو بخش اصلی و فرعی است. در تالار اصلی شرکت‌های مورد تأیید سازمان بورس فعالیت دارند اما در تالار فرعی برخی از شرکت‌ها به شکل آزمایشی فعالیت می‌کنند تا در صورت موفقیت به تالار اصلی راه یابند. همچنین در این مکان شما می‌توانید از طریق مانیتورهای نصب شده از قیمت لحظه به لحظهٔ سهام شرکت‌ها مطلع شوید.

تابلو خوانی در بورس

یکی از نیازهای یک سرمایه‌گذار بعد از ورود به بازار سرمایه این است که به تابلو بورس و بازار خوانی به اندازه کافی مسلط باشد تا بتواند اتفاقاتی را که در تابلو معاملاتی بورس مشاهده می‌کند، تجزیه و تحلیل کرده و با استفاده از اطلاعات به دست آمده به خرید و فروش سهام بپردازد. در واقع، تابلو خوانی برای تشخیص میزان قدرت سهم کاربرد دارد. از جمله سایت‌هایی که امکان دسترسی به این اطلاعات را فراهم می‌کند، آدرس www.tsetmc.com است.

صف خرید و صف فروش در بورس چیست؟

وقتی حجم عرضه یک سهم بیشتر از تقاضای آن باشد صف فروش و وقتی حجم تقاضای آن نسبت به عرضه‌اش بیشتر باشد، صف خرید برای آن تشکیل خواهد شد. یکی از دلایل تشکیل صف خرید یک سهم، اقبال مردم به آن سهم و از دلایل تشکیل صف فروش عدم استقبال سهام‌داران نسبت به آن است.

شاخص بورس چیست؟

حتماً در رسانه‌ها شنیده‌اید که شاخص امروز بورس با مثلاً ۱۰۰۰ واحد رشد به ۳۲۰ هزار واحد رسیده است. اما شاخص بورس چیست و چه مفهومی دارد؟ شاخص‌های بورس در واقع معیارهای مهمی هستند که با بررسی و تحلیل آن‌ها، می‌توان وضعیت گذشته و حال بورس را از جنبه‌های مختلف، ارزیابی و حتی با کمک روش‌های نموداری روند آینده بورس را پیش‌بینی کرد. بنابراین طبیعتاً با توجه به نقش بسیار مهمی که شاخص‌های بورس، در تصمیم‌گیری سرمایه‌گذاران ایفا می‌کنند، نوسانات شاخص‌ها نیز برای سرمایه‌گذاران بسیار حائز اهمیت است.
برای ارزیابی کیفی همه فرایندها معمولاً شاخص (Index) یا معیاری کمی تعیین می‌شود که با بررسی آن می‌توان گذشته، حال و آینده را تحلیل کرد. در بورس نیز شاخص و به عبارت بهتر شاخص‌هایی وجود دارند که می‌توانند معیاری مناسب برای ارائه وضعیت آن باشند. شاخص کل یکی از مهم‌ترین شاخص‌هایی است که همه فعالان بازار سرمایه باید با آن آشنایی داشته باشند. برای محاسبه شاخص، یک سال مشخص به عنوان پایه یا مبنا در نظر گرفته می‌شود و پس از تقسیم ارزش جاری بر ارزش سال مبنا، عدد حاصل در ۱۰۰ ضرب می‌شود. در هر بازار بورس اوراق بهادار، بسته به نیاز و کارایی، شاخص‌های زیادی تعریف و محاسبه می‌شود.

نماد معاملاتی چیست؟

نماد عبارت است از کد یا نام اختصاری شرکت‌ها که برای سهولت شناسایی و دسته‌بندی آن‌ها در بورس مورد استفاده قرار می‌گیرد. حرف اول هر نماد مربوط به صنعتی است که شرکت در آن زمینه فعالیت می‌کند و ادامه آن نیز خلاصه نام شرکت است. برای مثال نماد ستران (سیمان تهران) مربوط به گروه صنعت سیمان، آهک و گچ بوده و تران همان تهران است.
در گروه بانک‌ها، شرکت‌های سرمایه‌گذاری، خودرویی، شرکت‌های قندی، سیمانی، کاشی و سرامیک و سایر گروه‌ها، نماد هر کدام از این شرکت‌ها در هر گروهی که هستند با یک حرف خاصی شروع می‌شود، همیشه نمادها از یک قاعده ثابت پیروی نمی‌کنند و استثناهایی هم وجود دارد؛ مثلاً در گروه خودرویی ابتدای حرف هرکدام از این نمادها با حرف «خ» شروع می‌شود، مثلاً به ایران‌خودرو می‌گویند «خودرو» یا به شرکت «سایپا» می‌گویند «خساپا»، به شرکت زامیاد می‌گویند «خزامیا».

عرضه اولیه چیست؟

یکی دیگر از اصطلاحات رایج بورس که مورد توجه بسیاری از علاقه مندان تازه کار نیز است، عرضه اولیه است.

عرضه اولیه یا عرضه عمومی اولیه یعنی وقتی سهام یک شرکتی برای اولین بار در بورس می‌آید و ما بتوانیم از طریق بورس سهام آن شرکت را بخریم. عرضه اولیه به این معنی آغاز فعالیت یک شرکت نیست. این شرکت‌ها احتمالاً چند سالی هم فعالیت خوب داشته‌اند و احتمالاً سهامشان هم در آن موقع دست یک عده خاصی بوده است ولی تا روز عرضه اولیه سهام این شرکت‌ها هنوز در بورس معامله نشده است.
خیلی‌ها اعتقاد دارند که عرضه‌های اولیه در بورس مانند طلا است یعنی ما هر چی بخریم به احتمال خیلی بالایی سود کرده‌ایم، واقعیت هم همین است. در چند سال گذشته می‌توان گفت تمامی عرضه‌های اولیه دارای سود بوده‌اند. همچنین عرضه اولیه برای سهامداران دارای جذابیت‌های بسیار زیادی است چراکه سهام شرکت‌ها معمولاً با قیمتی کمتر از ارزش ذاتی‌شان عرضه می‌شوند و از جایی که این عرضه‌ها معمولاً پرسود بوده‌اند، فرصت‌های جذابی در نظر گرفته می‌شوند.

مفهوم سال مالی چیست؟

شرکت‌ها برای فعالیت و تهیه صورت‌های مالی خود، یک دوره زمانی یک‌ساله را با آغاز و پایان مشخص، تعیین می‌کنند که به آن سال مالی گفته می‌شود. سال مالی اکثر شرکت‌های بورسی، از ابتدای فروردین هر سال تا پایان اسفندماه همان سال است؛ اما برای شرکت‌های سرمایه‌گذاری و خدمات مالی به خاطر نوع فعالیت، از ابتدای مهرماه تا پایان شهریور سال بعد یا از ابتدای دی‌ماه تا پایان آذر سال آینده، سال مالی تعریف‌شده است. طبق قانون باید شرکت‌ها حداکثر چهار ماه بعد از سال مالی، نسبت به تشکیل مجمع عمومی عادی سالیانه و تصویب صورت‌های مالی اقدام کنند و حداکثر هشت ماه پس از تشکیل مجمع عمومی سالیانه و تصویب صورت‌های مالی، می‌بایست سود نقدی سهامداران را پرداخت کنند.

صورت حساب سود و زیان چیست؟

در صورت حساب سود و زیان، میزان درآمد و هزینه و در نهایت سود و یا زیان شناسایی شده شرکت آورده می‌شود. دلیل اهمیت صورت حساب سود و زیان این است که میزان سودآوری شرکت را نشان می‌دهد و می‌تواند یکی از عوامل تصمیم‌گیری سهامدار باشد.

ترازنامه چیست؟

اما ترازنامه چیست و چه اهمیتی برای سهامداران دارد؟ در واقع ترازنامه یک صورت مالی است که سهامداران می‌توانند با بررسی آن از وضعیت شرکت مورد نظر باخبر شوند و برای سرمایه گذاری در آن تصمیم گیری کنند. در ترازنامه موضوعاتی از قبیل دارایی، بدهی‌ها و همچنین حقوق سهامداران مشخص شده است و می‌تواند به سهامداران کمک کند تا وضعیت آینده را بهتر پیش‌بینی نمایند.

کدال چیست؟

در این بخش از اصطلاحات رایج بورس به توضیح کدال می پردازیم.

در بازار سرمایه قوانینی برای حمایت از سرمایه‌گذاران وجود دارد که شامل حق دسترسی به اطلاعات مختلف شرکت‌ها و وضعیت آن‌ها از دیدگاه خرد و کلان است. اما کدال سامانه اطلاعاتی است که تمامی اطلاعات جامع شرکت‌های بورسی را دارا است و سرمایه‌گذاران با استفاده از اطلاعات موجود در آن می‌توانند وضعیت شرکت‌ها را تحلیل کنند. همچنین کدال سامانه‌ای است که اطلاعات مالی و سهام شرکت‌های ثبت شده در بورس اوراق بهادار ایران را نگهداری و منتشر می‌کند.

مجمع چیست؟

مجمع جلسه‌ای است که سهامداران و مدیران شرکت برای بررسی و تصمیم گیری موضوعات مهم شرکت تشکیل می‌شود و تمامی سهام‌داران با توجه به میزان سهمی که دارند، دارای حق رأی هستند. این جلسه باید حداقل ۱۰ روز قبل به تمامی سهامداران توسط هیات مدیره اطلاع‌رسانی شود. این مجامع شامل مجمع عادی سالیانه و مجمع فوق العاده است. در مجامع عادی معمولاً گزارشی از عملکرد شرکت به تمامی سهامداران داده می‌شود اما در مجمع‌های فوق‌العاده در مورد افزایش سرمایه و یا تغییر نام و … تصمیم گیری خواهد شد.

صندوق سرمایه گذاری چیست؟

صندوق‌های سرمایه گذاری دسته‌ای از نهادهای مالی هستند که سرمایه‌گذاری سرمایه‌گذاران مبتدی در بورس را تسهیل بخشیده و در این راه به آنان مشاوره لازم را ارائه می‌دهند. این صندوق‌ها معمولاً سرمایه خود را در اوراق مشارکت و سهام به کار می‌گیرند. همچنین این نهادها از افراد خبره و بسیار حرفه‌ای بهره می‌گیرند تا بتوانند سرمایه گذاری‌های مناسبی را در بورس انجام دهند. در حال حاضر صندوق‌های سرمایه‌گذاری متنوعی در سطح جامعه وجود دارد که می‌توان از صندوق‌های سرمایه گذاری با درآمد ثابت و یا سرمایه گذاری در سهام نام برد.
صندوق‌های سرمایه گذاری با درآمد ثابت برای داشتن درآمد قابل‌قبول و انجام سرمایه گذاری‌های کم ریسک تلاش می‌کنند در موضوعاتی مثل اوراق مشارکت، اوراق اجاره و… فعالیت داشته باشند. اما صندوق‌های سرمایه گذاری سهام معمولاً بخش زیادی از دارایی خود را به سهام اختصاص می‌دهند که دارای ریسک بالاتری است و شامل سرمایه گذاری‌های بلندمدت است.

وظیفه کارگزاری‌ها

شما از وظیفه کارگزاری‌ها در بورس چه می‌دانید؟ در واقع آن‌ها بنگاه‌هایی هستند که از طرف سرمایه‌گذاران نماینده هستند تا خرید و فروش سهام آن‌ها را انجام دهند. بعلاوه می‌توان آن‌ها را واسطه‌ای بین شرکت‌ها و سهامداران نامید. از جمله عواملی که در انتخاب کارگزاری‌ها مؤثر هستند به عواملی مثل رتبه‌بندی سازمان بورس، امکانات ارتباطی و پاسخ‌گویی، ارائه تحلیل روزانه و داشتن پلتفرم‌های ساده اشاره کرد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *